Çin’in elektrikli araç atağı artık sadece emisyon grafiğinde değil, hayat kurtaran bir istatistikte de karşılık buldu. Uydu verileri ve makine öğrenimi, hava kirliliğindeki düşüşü ve bunun insan sağlığına etkisini somutlaştırdı.

Nature Health’te yayımlanan çalışma, Çin’in elektrikli ve yeni nesil enerji araçlarına hızlı geçişinin, şehirlerdeki hava kalitesini nasıl değiştirdiğini yüksek çözünürlüklü uydu verileriyle analiz ediyor. 150 şehirde yapılan değerlendirmede, bataryalı elektrikli, şarj edilebilir hibrit ve hidrojen yakıtlı araçların yaygınlaşmasıyla birlikte ince partikül madde (PM2.5) seviyelerinde yüzde 23,8’lik, karbon monoksitte ise yüzde 30,67’lik düşüş tespit edildi. Bu iyileşme, yaklaşık 262 bin kazaya bağlı olmayan ölümün ve 75 bin civarında tüm nedenlere bağlı ölümün önlenmesi anlamına geliyor.

Açık hava kirliliğinin her yıl dünya genelinde 4 milyondan fazla erken ölüme yol açtığı düşünüldüğünde, bu rakamın önemi daha da netleşiyor. Özellikle PM2.5 gibi akciğerlerin derinlerine nüfuz eden kirleticiler, felç, kalp-damar hastalıkları, akciğer kanseri ve kronik solunum yolu rahatsızlıklarıyla doğrudan ilişkilendiriliyor. Elektrikli araçların yaygınlaşması, bu görünmez tehdidin yoğunluğunu azaltarak şehir yaşamını daha sağlıklı hale getiriyor.

Buna karşın, dizel ağır vasıtaların hâlâ önemli bir sorun kaynağı olduğu da çalışmanın altını çizdiği noktalardan biri. Azot dioksit (NO₂) ve daha büyük partiküllerdeki düşüş, binek araçlardaki kadar belirgin değil; çünkü ağır hizmet tipi kamyonlar henüz geniş ölçekte elektrifikasyona geçmedi. Araştırmacılar, sağlık kazanımlarının ülke geneline daha eşit dağılması için özellikle bu segmentte dönüşümün hızlandırılması gerektiğini vurguluyor.

Elektrikli araçların faydaları da ülke içinde homojen değil. Ekonomik olarak daha gelişmiş şehirler, hem daha yüksek elektrikli araç penetrasyonu hem de daha sıkı çevre politikaları sayesinde daha büyük kazanımlar elde ediyor. Daha az gelişmiş bölgelerde ise iyileşme sınırlı kalıyor. Bu da teşviklerin ve altyapı yatırımlarının, sadece büyük metropollere değil, daha geniş bir coğrafyaya yayılması gerektiğini gösteriyor.

Sonuç olarak Çin’in elektrikli araç stratejisi, artık sadece sanayi politikası ya da iklim hedefi değil, doğrudan halk sağlığı politikası olarak da okunabilecek bir boyuta ulaşmış durumda. Direksiyon başına geçen her yeni elektrikli araç, istatistiklerde küçük bir nokta gibi görünse de, toplu etkisi yüz binlerce hayatı değiştirebiliyor.